Το παιδί μου είναι 3 χρονών και δεν μιλά καθαρά. Πρέπει να ανησυχήσω;
Είναι μια από τις πιο συχνές ερωτήσεις των γονιών. Στα τρία χρόνια η ομιλία συνεχίζει να εξελίσσεται, επομένως είναι φυσιολογικό να υπάρχουν ακόμη ορισμένα λάθη σε ήχους ή δύσκολες λέξεις. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι να προφέρει το παιδί κάθε λέξη τέλεια, αλλά να μπορεί να επικοινωνεί, να γίνεται κατανοητό τις περισσότερες φορές και να προχωρά σταθερά στην ανάπτυξη του λόγου του.
Κάθε παιδί αναπτύσσεται με τον δικό του ρυθμό. Ωστόσο, τα αναπτυξιακά ορόσημα μάς βοηθούν να ξεχωρίσουμε μια φυσιολογική διαφοροποίηση από μια δυσκολία που αξίζει να αξιολογηθεί.
Άλλο «δεν μιλά καθαρά» και άλλο «δεν μιλά αρκετά»
Η φράση «δεν μιλά καθαρά» μπορεί να περιγράφει διαφορετικά πράγματα:
• Το παιδί ξέρει τι θέλει να πει, χρησιμοποιεί προτάσεις, αλλά αλλάζει ή παραλείπει ορισμένους ήχους. Αυτό αφορά κυρίως την άρθρωση ή τη φωνολογική ανάπτυξη.
• Χρησιμοποιεί λίγες λέξεις ή πολύ μικρές φράσεις για την ηλικία του. Εδώ εξετάζουμε περισσότερο τη γλωσσική ανάπτυξη και το λεξιλόγιο.
• Δυσκολεύεται να καταλάβει απλές ερωτήσεις ή οδηγίες. Τότε χρειάζεται να δούμε και την κατανόηση του λόγου.
• Μιλά αρκετά, αλλά ακόμη και οι γονείς δυσκολεύονται συχνά να καταλάβουν τι λέει.
Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, γιατί δύο παιδιά που φαίνονται να έχουν το ίδιο πρόβλημα μπορεί να χρειάζονται διαφορετική υποστήριξη.
Τι περιμένουμε συνήθως γύρω στα 3 χρόνια;
Σύμφωνα με αναπτυξιακούς οδηγούς, πολλά παιδιά γύρω στα τρία χρόνια μπορούν να συμμετέχουν σε μια μικρή συζήτηση με εναλλαγές, να κάνουν απλές ερωτήσεις, να ονομάζουν ενέργειες σε εικόνες και να λένε το μικρό τους όνομα όταν ερωτηθούν. Η ομιλία τους είναι αρκετά κατανοητή ώστε οι άλλοι να τα καταλαβαίνουν τις περισσότερες φορές.
Δεν περιμένουμε όμως από ένα τρίχρονο να έχει την ακρίβεια ενός ενήλικα. Κάποιοι ήχοι και σύνθετοι συνδυασμοί μπορεί να κατακτηθούν αργότερα. Κοιτάμε τη συνολική εικόνα: αν το παιδί προσπαθεί να επικοινωνήσει, αν προσθέτει νέες λέξεις, αν μεγαλώνουν οι προτάσεις του και αν η καταληπτότητα βελτιώνεται με τον χρόνο.
Πότε αξίζει να ζητήσετε λογοθεραπευτική αξιολόγηση;
Μια αξιολόγηση είναι χρήσιμη όταν παρατηρείτε ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω:
• Άνθρωποι έξω από το στενό οικογενειακό περιβάλλον δυσκολεύονται τις περισσότερες φορές να καταλάβουν το παιδί.
• Το παιδί χρησιμοποιεί ελάχιστες λέξεις ή δεν συνδυάζει λέξεις σε προτάσεις.
• Δεν απαντά σε απλές ερωτήσεις ή δυσκολεύεται συστηματικά να ακολουθήσει καθημερινές οδηγίες.
• Εκνευρίζεται, αποσύρεται ή αποφεύγει να μιλήσει επειδή δεν γίνεται κατανοητό.
• Η ομιλία δεν παρουσιάζει πρόοδο ή το παιδί έχει χάσει δεξιότητες που είχε ήδη κατακτήσει.
• Υπάρχει ανησυχία για την ακοή, συχνές ωτίτιδες, έντονη προσπάθεια στην ομιλία ή επαναλήψεις με σωματική ένταση.
Η αξιολόγηση δεν σημαίνει αυτόματα ότι το παιδί θα ξεκινήσει θεραπεία. Στόχος της είναι να εξηγήσει τι συμβαίνει, να καταγράψει τα δυνατά σημεία και τις δυσκολίες και να δώσει στους γονείς σαφή επόμενα βήματα.
Πώς μπορείτε να βοηθήσετε στο σπίτι χωρίς πίεση
1. Μιλήστε αργά και καθαρά, χωρίς να ζητάτε συνεχώς από το παιδί να επαναλαμβάνει.
2. Αν πει μια λέξη λάθος, δώστε φυσικά το σωστό μοντέλο. Παιδί: «πάτο». Ενήλικας: «Ναι, να το παγωτό!»
3. Επεκτείνετε τις φράσεις του. Αν πει «σκύλος τρέχει», απαντήστε «Ναι, ο μεγάλος σκύλος τρέχει γρήγορα».
4. Διαβάστε μικρές ιστορίες και σχολιάστε τις εικόνες, αντί να κάνετε μόνο ερωτήσεις τύπου τεστ.
5. Αφήστε χρόνο για απάντηση και δείξτε ότι σας ενδιαφέρει περισσότερο το μήνυμα παρά η τέλεια προφορά.
Ένα πρώτο βήμα που δίνει απαντήσεις
Αν αναρωτιέστε αν η ομιλία του παιδιού σας εξελίσσεται όπως αναμένεται, δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι να γίνει η δυσκολία πιο έντονη. Μια οργανωμένη λογοθεραπευτική αξιολόγηση μπορεί να ξεχωρίσει τι είναι αναμενόμενο για την ηλικία και πού χρειάζεται ενίσχυση.
Διαβάστε επίσης: Αναπτυξιακά ορόσημα επικοινωνίας και λόγου και Πότε χρειάζεται το παιδί μου λογοθεραπεία.
Κλείστε μια πρώτη συνάντηση στο Dodo Talks στα Μελίσσια, ώστε να συζητήσουμε τις παρατηρήσεις σας και να δούμε τις ανάγκες του παιδιού μέσα από παιχνίδι και οργανωμένη αξιολόγηση.
Πηγές
• CDC — Milestones by 3 Years
• ASHA — Communication Milestones: 3 to 4 Years
• NIDCD — Speech and Language Developmental Milestones